माबो हाङको कथा (ईमानसिं चेमजोङ लिखित)

(१) उबा हाङपछि किरात देशमा उसैको छोरो माबो हाङ राजा भयो। उसले पनि प्रजावर्गमा युमाधर्म सिकायो। ऊ युमाधर्मको बडो भक्त थियो। उसले उसको राजधानी चेम्फुजङबाट यासोक जङ्मा सार्‍यो।

(२) एकदिन माबो हाङ राजा खोजुम मन्त्री र अरू सिपाहीहरूसँग सिकार खेल्न लेकका वनमा गएका थिए। राजाका चारवटा चिजिङ्ना, तकादोङ्, तकेदोङ् र परादेन नाउँ गरेका सिकारी कुकुरहरू थिए।

(३) लेकका वनमा पुग्नासाथ ती कुकुरहरूले यौटा मृग देखे। कुकुरहरू भुक्दै मृग खेद्न लागेे। राजा, मन्त्री र अरू मानिसहरू पछि―पछि पछ्याउन लागे।

(४) अलिक माथि पुगेपछि कुकुरहरू हराए। मृग पनि हरायो। राजा छक्क परे।

(५) तिनीहरू सबै थाकेकाले अलिक माथि गएर सबैजनाले एउटा सानो टारमा विश्राम गरे।

(६) त्यस बखत त्यो टारदेखि अलिक टाढा गुराँसका रूखको फेदमा एउटी सुन्दरी युवतीले रेसमको तान बुन्दै गरेकी सबैले देखे। खोजुम मन्त्रीले भन्यो― राजसिंहासन सुहाउँदी रानी देखियो। अब सँगमा लाने बन्दोबस्त गर्नुपर्छ।

(७) राजाले भने― एकक्षण चुप लाग। आज मृग र कुकुरहरू सबै हराएका छन्। यस्तो वृन्दावनमा यस्ती सुन्दरी युवती कसरी प्रकट भइन्, बुझ्नुपर्छ। खराब चिताउनु हुँदैन। म नजिक गई बिन्ती चढाई सोधनी गर्नेछु।

(८) यति भनी हातमा फूलपात लिएर राजाले त्यस तान बुन्ने युवतीका सामुन्ने गई फूलपात अघि राखी, घुँडा टेकी दुई हात जोडी सोधनी गर्‍यो।

(९) हजुर मालिकिनी! हामी मानिस जाति हौँ। कुरा बुझ्न सक्तैनौ। यस्तो वृन्दावनमा हजुर कताबाट प्रकट हुनुभयो? हजुर को होइबक्सिन्छ? हजुर देवी होइबक्सिन्छ कि मानिस होइबक्सिन्छ? कृपया मलाई भनिदिनुहोस्।

(१०) ती युवती रूपधारी देवीले भनिन् महाराज तिम्रो मन बुझ्न आज म यहाँ प्रकट भएकी हुँ। अब मैले तिम्रो स्वच्छ मन बुझेँ। तिमीले साँझ बिहान परमात्मा निङ्वाफुमाको जपना गरेको स्वच्छ हृदयको भक्ति रहेछ भनी बुझेँ। अब म को हुँ तिमी आफै जान्नेछौ भनी त्यो युवती राजाका सामुन्ने अन्तर्ध्यान भइन्।

(११) राजा छक्क परे। त्यसै बखत मानिसहरूले कुकुर भुकेको शब्द सुने। एक्कासि मृग पनि दगुर्दै आएको देखे। तिनीहरूले बाण हानी सिकार मारे।

(१२) दरबार फर्केपछि माबो हाङ राजाको दिल खुस भएन। उनले साँझ―बिहान परमात्मा निङ्वाफुमाको सेवा भक्ति गर्न लागे। प्रार्थना गरेर भने― हे परमात्मा, अस्ति वृन्दावनमा दर्र्शन दिने कुन देवी हो? उसको नाम के हो। उसलाई चिन्ने ज्ञानबुद्धि दिनुहोस् भनी साह्रै जोडले भक्ति गर्‍यो।

(१३) सातौँ दिनको साँझ माबो हाङ राजा परमात्मा भगवान्को भक्तिमा लागिरहेथ्यो। त्यस बेला परमात्माको रूप बुढी बज्युजस्तो भई माबो हाङ राजाका सामुन्ने देखापर्नुभयो। को हो भनी राम्ररी हेर्दा अन्तर्ध्यान हुनुभयो। क्षणभरमा त्यो आत्मा माबो हाङ राजाका शरीरमा चढी माबो हाङ राजा बक्नलाग्यो।

(१४) भूत, वर्तमान र भविष्यत् कालका कुराहरू बक्न लाग्यो। सृष्टि कसरी भयो! मानिस सृष्टि कसरी  भयो। राजाहरू कसरी भए। कसको नेतृत्व दिई उसका पिता पूर्खाहरूलाई सिन्युक देशबाट किरात देशमा कसले ल्याए! फेरि पछि के―के हुने हो जम्मै बक्नलाग्यो। युद्ध भएमा शक्तिमान आत्मा भई मद्दत गर्ने, विद्या सिकेमा निसाम्माङ (सरस्वती) भई मद्दत गर्ने, धनदौलत विषय याङ्साम्माङ (ल73मी) भई मद्दत गर्ने, राजगर्ने विषय हाङसाम भई मद्दत गर्ने, मूल आत्मा अवतार भई आउने युमासाम मै हुँ, परमात्मा मै हुँ। सृष्टि रचना गर्ने, सृिष्ट नष्ट गर्ने निङ्वाफुमा मै हुँ। दुनियाँमा ज्ञानबुद्धि खोज्ने मन बनाउने ओत्, परमात्मा निङ्वाफुमा मै हँु। मेरो सेवाभक्ति गर्नु भनी देववाणीहरू बक्न लाग्यो।

(१५) सुन्ने मानिसहरू तर्से। छक्क परे। डराए। देव औतारी राजा भनी श्रद्धा गर्न लागे।

(१६) त्यस बेलादेखि यो देशमा माबो हाङ राजाले झन् जोडसँग यो युमाधर्म प्रचार गरे। यासोक गढबाट युमाधर्म प्रकट भई प्रचार भएकाले युमासाम्माङ्को अर्को नाउँ यासोकेनी महारानी भयो।

(१७) यहाँ किरात देशमा युमाधर्म मान्नेहरूका माझमा कुखुरा, सुँगुरको बली दिने चलन थिएन।

(१८) पछि सिन्युक, मुदेन देश (चीन, तिब्बत) हरूका मानिसहरूले युमाधर्मका पुरोहितहरूका नाउँमा कुखुरा, सुँगुरहरू काटी मेजमानी गर्न थाले भन्ने खबर यहाँका किराती वंशले सुने।

(१९) यिनीहरूले पनि यही चलन गरी पुरोहितका अघि सुँगुर, कुखुरा मेजमानी राख्न थाले। पुरोहितहरूले पनि बली (पूजा) गर्न सुरु गरे।